Umyślnie #12 - Kortyzol - nauka, medycyna, fakty i mity (dr. Katarzyna Skórzewska)

Ponad sto dni w kongijskich więzieniach. Nagła utrata wolności i całkowitej kontroli nad własnym życiem. Wszystko przesiąknięte przemocą, głodem, cierpieniem, totalnym brakiem zrozumienia sytuacji i przede wszystkim przemożną niepewnością czy uda się wrócić do domu.

Mawia się, że największym źródłem naszego napięcia nie jest to, co się wydarza, ale to, co nasz umysł robi z tym później. Jednak, co niezwykle istotne - myślenie, nasze projekcje - same w sobie nie są problemem. Wręcz przeciwnie - są jedną z naszych największych przewag adaptacyjnych. Nasz mózg potrafi wracać do tego, co już się wydarzyło, analizować błędy, przewidywać konsekwencje, odtwarzać rozmowy i symulować przyszłość. Dzięki temu nie musimy za każdym razem uczyć się świata od początku i po prostu możemy wykorzystać przeszłość, żeby lepiej przygotować się na to, co dopiero nadejdzie. Problem pojawia się wtedy, kiedy ta niezwykle użyteczna zdolność przestaje nam służyć, a zaczyna przejmować nad nami stery.

W tym solowym odcinku „Umyślnie” opowiadam o tym, co naprawdę pomaga mi wracać do równowagi, kiedy pojawia się napięcie, gonitwa myśli, stres, katastrofizacja czy zwyczajne przeciążenie. Standardowo staram się opowiadać wszystko od strony neuronauki (regulacji układu autonomicznego, neurochemii, regulacji stresu czy budowania rezyliencji) , ale i oczywiście odnosząc się do własnego życia i mojej nowo budowanej codzienności. Jeśli interesuje Was ta tematyka, ale chcielibyście poznać ją w znacznie szerszym ujęciu - dowiedzieć się więcej o pracy naszego umysłu, o tym, co właściwie go tworzy, jak stres wpływa na funkcjonowanie mózgu i całego organizmu, czym są psychosomatyka i psychoneuroimmunologia oraz jak możemy pracować z szeroko pojętą regulacją umysłu - to bardzo serdecznie zapraszam Was do przedsprzedaży mojej nowej książki.

Sen jest jednym z najbardziej fascynujących zjawisk biologicznych. Choć na kilka godzin wycofujemy się z aktywnego kontaktu ze światem, dla naszego mózgu i całego organizmu jest to czas intensywnej pracy. Zachodzą wtedy procesy kluczowe dla pamięci, emocji, metabolizmu, odporności i regeneracji. To fundamentalny element rewitalizacji naszej biologii. Jednocześnie problemy ze snem są dziś niezwykle powszechne. Około jedna czwarta dorosłych Polaków doświadcza objawów bezsenności, a około 10–12% może spełniać kryteria jej przewlekłej postaci. Więc problem jest konkretny. A deprywacja snu, pogorszenie jego jakości wpływa absolutnie na wszystko w naszym organizmie. Tym razem goszczę dr Aleksandrę Karykowską z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu - biolożkę, antropolożkę, wykładowczynię akademicką, specjalistkę zajmująca się edukacją na temat snu i terapią bezsenności. Rozmawiamy o tym, po co właściwie śpimy, co podczas snu dzieje się w mózgu i ciele, jak sen wpływa na pamięć i emocje, dlaczego czasami mimo zmęczenia nie możemy zasnąć oraz - przede wszystkim - co naprawdę możemy zrobić, żeby spać lepiej i jak skutecznie leczyć bezsenność.

W tym odcinku „Umyślnie” rozmawiam z dr Łukaszem Sobkowiakiem - biologiem molekularnym, popularyzatorem nauki, autorem książki „Proste nawyki. Wielkie efekty. Długowieczność kobiet”. Poruszamy temat długowieczności, ale co najistotniejsze - w oparciu o naukę i biologiczne prawidła - bez spektakularnych obietnic i bez niekończącej się optymalizacji. Przyglądamy się temu, co badania rzeczywiście potwierdzają na temat zdrowego starzenia, które elementy stylu życia mają największe znaczenie, a które pozostają raczej dodatkiem lub dobrze sprzedającą się narracją.