859. Hoe kan een land waar het zo vaak regent een watertekort krijgen?

Wie bepaalt eigenlijk welke vragen de wetenschap onderzoekt en wiens kennis meetelt? Lange tijd was wetenschap een gesloten wereld, waarbij de samenleving aan de zijlijn stond. Maar dat verandert: steeds vaker werken wetenschappers samen met burgers en krijgen ook hun kennis en ervaringen een plek in het onderzoek. Onderzoeker wetenschapscommunicatie Tessa Roedema van de Vrije Universiteit Amsterdam neemt je mee door de geschiedenis van de wetenschap. Waarom was wetenschap lange tijd vooral voor (en door) de elite? Hoe is het vertrouwen in de wetenschap veranderd? En is onderzoek samen mét burgers altijd beter? Deze aflevering is gemaakt in het kader van de Open Access Week en mede mogelijk gemaakt door de KB Nationale Bibliotheek. Open Science maakt wetenschappelijk onderzoek toegankelijker en transparanter, zodat niet alleen wetenschappers, maar ook anderen de resultaten kunnen lezen en onderzoeken hoe die tot stand zijn gekomen. De KB zet zich in voor betere toegang tot wetenschappelijke publicaties en kennis over Open Science. ► Vind hier meer info over open science: https://www.kb.nl/over-ons/expertises/open-science ► Ook heeft de KB een pagina met tips voor je hoe je een wetenschappelijk artikel kunt vinden zonder dat je ervoor hoeft te betalen: https://www.kb.nl/onderzoeken-vinden/open-access

“Onderzoek heeft aangetoond dat…” Maar hoe weet je of dat onderzoek wel klopt? Of dat het laat zien wat er wordt beweerd? Samen met wetenschapper Michèle Nuijten van Tilburg University ontdek je hoe je zelf wetenschappelijke uitspraken kunt beoordelen. Van sensationele krantenkoppen en mogelijke belangenverstrengeling tot aan hoe Open Science wetenschappelijke kennis nog beter controleerbaar maakt. Zodat je voortaan nét wat kritischer kijkt naar wat je online tegenkomt. Deze aflevering is gemaakt in het kader van de Open Access Week en mede mogelijk gemaakt door de KB Nationale Bibliotheek. Open Science maakt wetenschappelijk onderzoek toegankelijker en transparanter, zodat niet alleen wetenschappers, maar ook anderen de resultaten kunnen lezen en onderzoeken hoe die tot stand zijn gekomen. De KB zet zich in voor betere toegang tot wetenschappelijke publicaties en kennis over Open Science. ► Vind hier meer info over open science: https://www.kb.nl/over-ons/expertises/open-science ► Ook heeft de KB een pagina met tips voor je hoe je een wetenschappelijk artikel kunt vinden zonder dat je ervoor hoeft te betalen: https://www.kb.nl/onderzoeken-vinden/open-access 0:00 Is wetenschap onderzoek altijd betrouwbaar? 0:56 Hoe beoordeel je wetenschappelijk onderzoek 1:59 Stap 1: Klopt de wetenschappelijke bewering? 2:20 Is een glas rode wijn gelijk aan een uur sporten? 3:22 Waarom kent wetenschap zoveel onzekerheden en nuances 3:36 Oorzaak en gevolg: wat is het bewijs in een onderzoek 3:52 Verdrink je eerder als je ijsjes eet? 4:28 Krijg je van zonnebrand huidkanker? 5:34 Kan de wetenschap fouten maken? 6:10 Stap 2: Wie heeft er belang bij het onderzoek? 6:57 Stap 3: Hoe is het onderzoek uitgevoerd? 7:12 Wat is blind en dubbelblind onderzoek? 8:13 Hoeveel proefpersonen heb je nodig? 9:28 Stap 4: Waarom één studie niet genoeg is 9:39 Waarom moet onderzoek herhaalbaar zijn? 10:09 Krijg je van paracetamol autisme? 11:17 Wat is Open Science? See omnystudio.com/listener for privacy information.

De populaire kinderpodcast Stokstaartjes is terug, bij de Universiteit van Nederland. Kun je vrienden worden met een robot? Tuur (10) wil het graag weten. Net als Nuka (6), Fien (8) en Sam (9) heeft hij een vraag voor de wetenschap. In het vierde seizoen van Stokstaartjes, de wetenschapspodcast voor kinderen gaat podcastmaker Wendy Bos met hen op zoek naar antwoorden. Dit seizoen draait alles om robots. In elke aflevering stelt een kind twee vragen en gaat samen met een wetenschapper op onderzoek uit. Wendy Bos maakte de podcastserie, die honderduizenden keren is geluisterd, eerst in eigen beheer met Studio Popcorn. Vanaf dit seizoen is de podcast onderdeel van het Universiteit van Nederland Podcast Netwerk. De eerste aflevering van seizoen 4 is vanaf 16 oktober te beluisteren in alle podcastapps. Leuk om samen te doen met je kinderen! Trailer Stokstaartjes De vier afleveringen 1. Hoe maak je een robot? Nuka (6) probeert samen met zijn opa een robot te bouwen, maar die wil niet bewegen. Robotonderzoeker dr. Edwin Dertien (Universiteit Twente) legt in het Oyfo Techniekmuseum in Hengelo uit hoe het wel moet. 2. Hoe weet een robot wat hij moet doen? Fien (8) zag weleens een robot in een fabriek, maar wat kunnen robots nog meer? Dr. Maarten Lamers (Universiteit Leiden) vertelt hoe een robot weet wat hij moet doen. Bij TNO zien we een echte robothond aan het werk. 3. Hoe kunnen robots voor mensen zorgen? Sam (9) snapt niet zo goed hoe mensen gehecht kunnen raken aan een apparaat. En hoe weet een robot hoe jij je voelt? Prof. dr. Soumaya Ben Allouch legt het uit. In een verpleeghuis van Kennemerhart in Bentveld vertelt mevrouw Dien hoe zorgrobot Tessa haar helpt. 4. Kun je vrienden worden met een robot? Tuur (10) heeft zelf al een robot gebouwd. Hij wil weten of robots en AI de wereld kunnen overnemen, en of een robot je vriend kan zijn. En andersom: kan een robot ook vriendschap voelen? Met dr. Maarten Lamers (Universiteit Leiden) en dr. Anouk Neerincx (Hogeschool Utrecht) zoekt hij het uit, samen met robot Maatje in NEMO Science Museum. Over Stokstaartjes Stokstaartjes is een wetenschapspodcast voor kinderen, gemaakt door Wendy Bos en Studio Popcorn. Kinderen stellen de vragen, wetenschappers geven antwoord. Het vierde seizoen is gemaakt in samenwerking met de Universiteit van Nederland en kwam tot stand met steun van het Landelijk Overleg Bèta-decanen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een soa-test is geen feestje... En heb je de test achter de rug, dan begint het wachten op de uitslag. Maar wat als je al binnen een halfuur weet waar je aan toe bent? Onderzoeker Yosta de Stigter van de TU Eindhoven werkt aan zo’n snelle test. Haar inspiratie: een lichtgevende diepzeegarnaal met een bijzonder trucje. Dat trucje kan de sleutel zijn tot snellere diagnoses, ook bij andere infectieziekten. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Lekker een dagje naar de sauna om heerlijk te ontspannen, of is het stiekem ook een training voor je hart en bloedvaten? Bewegingswetenschapper Veerle de Haan van de Universiteit Maastricht onderzoekt hoe ons lichaam reageert op extreme warmte en kou. Finse studies suggereren dat saunabezoeken goed kunnen zijn voor je hart en bloedvaten, en vinden zelfs een verband met een lager risico op dementie. Ook gezondheidsgoeroes zweren bij koude baden en extreme hitte, maar wat zegt de wetenschap daar eigenlijk over? Want terwijl jij in de sauna zit te ontspannen, draait je lichaam op volle toeren om oververhitting te voorkomen. Zijn zulke extreme temperaturen dan wel goed voor je? Bekijk de video en ontdek wat de wetenschap zegt: voortaan vaker de sauna in, of kun je die relaxdag toch maar beter overslaan? 0:00 Is de sauna goed voor je? 0:49 Is hitte goed voor je lichaam? 1:26 Wat is onze comfortzone qua temperatuur? 2:29 Hoe houdt je lichaam zichzelf koel tijdens hitte? 3:08 Waarom zetten je bloedvaten uit bij hitte? 4:00 Zo kan je je hartspier en bloedvaten trainen tegen veroudering 5:13 Hoe houdt je lichaam warmte vast? 5:40 Is hitte of kou beter voor je lichaam? 6:12 Zorgt de sauna voor een verlaagd risico op hart- en vaatziekten en dementie? 7:31 Hoe kan de sauna helpen bij overgewicht en suikerziekte? 8:54 Wanneer kan je beter niet naar de sauna gaan? 9:43 Kan de sauna invloed hebben op je vruchtbaarheid? 10:20 Is na het sporten naar de sauna gaan goed voor je? 11:26 Tips voor naar de sauna gaan See omnystudio.com/listener for privacy information.