کتابخوانی

کتابخوانی داریوش شایگان با حسین مصباحیان و احسان شریعتی

کتابخوانی

Show Notes

ايدئولوژي عليه ايدئولوژي حسین مصباحیان: امتناع فكر يا امكان تأسيساحسان شریعتی: شايگان، متفكري هويت‌انديشبه مناسبت زادروز زنده‌یاد داریوش شایگان در چهارم بهمن ‌ماه، نشستی در نقد و بررسی میراث فکری این متفکر برگزار كرده‌ايم و با دکتر حسین مصباحیان و دکتر احسان شریعتی به گفت‌وگو نشسته‌ایم. دكتر مصباحيان در تفكر شايگان، نوعي «تاريخيت» يا تقديرباوري را رديابي مي‌كند كه بي‌ارتباط با هايدگر نيست. اينكه ما به تعبير داريوش شايگان در «تعطیلات تاریخ» به سر مي‌برم و چون در ساختن تاريخ دستي نداشتيم پس در تبعات آن نيز نقش نداريم. مصباحيان اين توصيف را دقيق مي‌داند اما معتقد است در مقام توصيه جاي سؤال دارد و موجب مي‌شود بحث بيشتر حول محورِ شرايط امتناع تفكر بگردد تا شرايط امكان تأسيس تفكر. و بدتر آنكه، از ماندن در وضعيت تعطيلات تاريخ و امتناع تفكر، نوعی وانهادگی، يا تسلیم و تفویض بیرون می‌آید. مصباحيان بر اين باور است كه دعوای اساسی در حوزۀ متفکر شرایط امکان تفكر و متفکر شرایط امتناع تفكر است و مي‌گويد: «اگر درباره‌ شرایط امکان صحبت کنیم، ممکن است از آن یوتوپیا هم دربیاید، یعنی ممکن گردانیدن امر ناممکن و این چیز بدی نیست. به قول پل ریکور جامعۀ بدون یوتوپیا یک جامعه مُرده است. انسانِ بدون یوتوپیا هم همین‌طور. ما در فلسفه معاصر به این فرایند می‌گوییم ممکن گردانیدنِ امر ناممکن. تاریخ فلسفه چیزی غیر از این نبوده است.» برای پیشنهادها و تبلیغات در پادکست فارسی با ما در ارتباط باشید: [email protected] omnystudio.com/listener for privacy information.

More from کتابخوانی

Apr 26, 2026

هابرماس علیه هابرماس اواخر سال گذشته هم‌زمان با درگذشت یورگن هابرماس گفت‌وگویی با حسین مصباحیان درباره اندیشه‌های این متفکر آلمانی انجام دادیم. هابرماس از نسل دوم متفکران مکتب فرانکفورت است که بعدها تلاش کرد با نگاهی انتقادی به بنیان‌گذاران این مکتب، تئودورآدورنو و ماکس هورکهایمر از آنان فاصله بگیرد. مصباحیان باور دارد از دو منظر ایده‌ها و رویکردها می‌توان اندیشه‌های یک متفکر را ارزیابی کرد. آنچه برای او بیشتر اهمیت دارد رویکردهای یک متفکر و اندیشه‌هایی است که قابلیت تحقق اجتماعی دارند و قادرند جامعه را تحت تأثیر قرار داده و موجب تغییرات اساسی شوند. مصباحیان با این صورت‌بندی سراغ هابرماس می‌رود و با ذکر ایده‌های درخشان این متفکر رویکرد او به مدرنیته، «مدرنیته ناتمام» را نقد می‌کند؛ خاصه بحث مهم «همه‌شمولی» که قرار بوده مانعی جدی بر سر راه «خاص‌گرایی» باشد. بحث‌های حسین مصباحیان درباره متفکری که در دوره اصلاحات به ایران آمد و بسیاری از چهره‌های سیاسی و فکری اصلاح‌طلب تحت تأثیرش بوده‌اند، نکات تازه‌ای در بر دارد. اینکه از هابرماس چه چیزهای می‌توانیم یاد بگیریم و چه چیزهای نباید یاد بگیرم، مروری بر تجربه تاریخی ماست. برای پیشنهادها و تبلیغات در پادکست فارسی با ما در ارتباط باشید: [email protected] omnystudio.com/listener for privacy information.

Apr 18, 2026

گفت‌وگوی احمد غلامی با ضیاء موحد شاعری در مرز شک و یقین

Apr 18, 2026

گفت‌وگوی احمد غلامی با علی میرسپاسی درباره کتاب «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم» علیه تفکر انحطاط و عقب‌ماندگی

Feb 23, 2026

یک کتاب، یک نویسنده: گفت‌وگوی احمد غلامی با سعید مطلبی درباره کتاب «آقای سناریست» راوی حذف‌شدگان خاطراتی از محمدعلی فردین، بهروز وثوقی، ناصر ملک‌مطیعی و ایرج قادری

Jan 8, 2026

صاحب‌نظران در مراسم رونمایی کتاب روایت همایون انتشارات «شرق»، به بررسی دیدگاه‌های محمدعلی همایون‌کاتوزیان درباره مسئله توسعه در ایران پرداختند توسعه به روایت فیلسوف اقتصاد

See all episodes →