Show Notes
In deze inspirerende aflevering bezoeken Math Göbbels en Irene Harmsen een bijeenkomst van Community Librarians on Tour. Ze zijn te gast bij de Mienskip Bibliotheek in Lemmer, één van de bibliotheken die genomineerd is voor Beste Bibliotheek van Nederland. Aan tafel zitten: - Grietje Vaartjes, één van de drijvende krachten achter de Mienskip Bibliotheek - Lonneke Jans, adviseur leven lang leren bij Cubiss - Mike Warners, programmamaker bij Bibliotheek Zuid-Kennemerland Samen onderzoeken ze wat een bibliotheek tot een echte gemeenschap maakt. De gasten bespreken hoe bibliotheken zich ontwikkelen van traditionele uitleencentra tot plekken van ontmoeting, leren en participatie. Samen bespreken zij hoe je een community opzet en wat de do's en don'ts daarbij zijn. Grietje vertelt uitgebreid hoe haar team in Lemmer met lokale bewoners samen een plek heeft gebouwd waar iedereen zich gezien voelt. Mike vertelt over hoe je inwoners de sleutels van de bibliotheek in handen geeft en wat daarvoor nodig is. Lonneke komt op voor de beroepsgroep van Community Librarians en doet een belangrijke oproep. Andere belangrijke inzichten: - Het succes van een community librarian meet je niet in cijfers, maar in verbinding en eigenaarschap. - De bibliotheek is de ultieme derde plek: toegankelijk, veilig en van iedereen. - Er is behoefte aan erkenning en duidelijke functiebeschrijvingen voor community librarians, zonder lokale vrijheid te verliezen. - Verandering vraagt visie én vertrouwen — van bovenaf en van onderop. Afsluitend is er een oproep aan bibliotheekprofessionals om zich te verbinden aan het netwerk van Community Librarians en samen te bouwen aan de bibliotheek van de toekomst: een plek waar mensen, verhalen en gemeenschappen samenkomen.
More from DE BIEB IS MEER
Wat is de bibliotheek vandaag nog? Veel meer dan een plek voor boeken, zo blijkt in dit gesprek met Daniëlle Arets, lector Designing Journalism. Vanuit haar onderzoek naar de toekomst van journalistiek schetst ze de bieb als de huiskamer van de stad: een "derde ruimte" die niet privé en niet volledig publiek is, en juist daarom zo wezenlijk voor ons samenleven. We bespreken hoe bibliotheken vrijwel al hun programmering bottom-up laten gebeuren, hoe de democratische code als leidraad dient, en waar de grenzen liggen als er politieke stromingen een podium vragen. Daarnaast praten we over de groeiende samenwerking tussen lokale journalistiek en bibliotheken en over de spanning die ontstaat wanneer journalistiek haar rol als tegenwicht moet vervullen tegenover een partner. Tot slot zoeken we naar wat bibliothecarissen en journalisten elkaar te leren hebben over polarisatie, schurende gesprekken en het opbouwen van vertrouwen in een verhard publiek debat. Want zoals Daniëlle zegt: de basis van de democratie is dat we van elkaar verschillen en dat verschil moeten we met elkaar leren bespreken.
In deze aflevering spreekt Irene Harmsen met Erna Winters, netwerkmanager bij de KB en president van EBLIDA, over de toekomst van bibliotheekwerk in Europa. Centraal staat het OMC-rapport, dat in oktober in Dublin wordt gepresenteerd en aanbevelingen doet voor bibliotheken om maatschappelijke uitdagingen zoals eenzaamheid, laaggeletterdheid en de digitale kloof aan te pakken. Erna benadrukt het belang van democratie als paraplu: bibliotheken spelen een cruciale rol in het bevorderen van vrije toegang tot informatie, informatievaardigheden en kritisch denken. Ook komt de WSOB-wet met zorgplicht ter sprake, die in Nederland helpt om bibliotheken als essentiële publieke dienst te verankeren.
In deze aflevering duikt Irene Harmsen in de Broeiplaats van Bibliotheek Deventer: een experiment in radicaal luisteren. Lydia Hazelaar en Kasper Scholten vertellen hoe ze in een wijk zonder sociale voorzieningen (geen buurthuis, maar wel armoede, eenzaamheid en laaggeletterdheid) een community hub opbouwen. Centraal staat: eerst luisteren naar behoeften, dan pas aanbod creëren.
Bibliotheken staan voor enorme uitdagingen: van AI en digitale soevereiniteit tot maatschappelijke opgaven als democratische weerbaarheid en inclusie. Maar hoe zorgen we ervoor dat bibliotheekmedewerkers hierop voorbereid zijn?
De bibliotheek geldt steeds vaker als succesverhaal: meer bezoekers, meer activiteiten, meer maatschappelijke betekenis. Maar wanneer wordt dat succesverhaal ook een risico? In deze aflevering spreekt Irene Harmsen met Ronald van Steden, bestuurskundige en onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Samen onderzoeken ze de stille revolutie van de bibliotheek: van collectie naar connectie. Een beweging die veel heeft gebracht, maar ook scherpe vragen oproept. Blijft de bibliotheek nog herkenbaar als bibliotheek wanneer zij steeds meer taken krijgt rond eenzaamheid, digitale overheid, burgerschap, veiligheid, welzijn en community building? Waar ligt de grens tussen bibliotheekwerk en sociaal werk? En wat gebeurt er met belezenheid, collectie, kennis en literaire bemiddeling? Ook veiligheid komt indringend aan bod. De open, gastvrije bibliotheek is van grote waarde, maar vraagt steeds vaker om professionele begrenzing. Dit is geen lofzang en geen afrekening, maar een kritisch gesprek over publieke waarde, identiteit en professionele moed. Over wat de bibliotheek is, voor wie zij er is — en wat zij vooral niet moet kwijtraken.