پادکست بنفش | Banafsh Podcast

اپیزود هشتم| نوروز، از دیروز تا هنوز

پادکست بنفش | Banafsh Podcast

Show Notes

🪻از چهارشنبه‌سوری تا سیزده‌بدر...

این آیین‌های چندهزارساله از کجا آمده‌اند؟ چرا هنوز زنده‌اند؟ و آیا همیشه همان معنایی را داشته‌اند که امروز می‌شناسیم؟

🎊 در این اپیزود ویژه و مفصل به بایدها و نبایدهایی در آیین و رسوم مربوط به جشن سال نو در ایران‌‌زمین پرداخته‌ایم...سفری به گذشته کرده‌ایم تا به ریشه‌های تاریخی و اسطوره‌ای نوروز بپردازیم. از نیاز تکاملی انسان به جمع‌گرایی تا گاهشماری‌های باستانی؛ از آیین‌هایی چون آتش‌افروزی در شب‌های آخر سال تا چیدمان سفرهٔ هفت‌سین؛ از حاجی‌فیروز تا نحسی سیزده... با نگاه به دلیل شکل‌گیری‌شان و آنچه در پسِ این رسوم نهفته است.

☀️ آیا این آیین‌ها صرفاً سنت‌هایی بی‌ضررند یا تغییراتی در برخی از آن‌ها ضروری است؟چرا بعضی از این رسوم هنوز زنده‌اند و برخی دیگر به فراموشی سپرده شده‌اند؟و...

⚪️ یادداشتی از فرهاد ارکانی:

🔹 روایت‌های اسطوره‌ای، ریشه‌شناسی‌ها و به‌طورکلی علوم انسانی، «علم تجربی» نیستند که بتوان آن‌ها را روشمندانه در بوتهٔ آزمایش گذاشت، بلکه بیشتر بر فرضیات نظام‌مند و شواهد محدود باستان‌شناختی، زبان‌شناختی و حدس و گمان‌های هوشمندانهٔ خبرگان این زمینه‌ تکیه دارند و البته در این میان گمانه‌زنی‌های بی‌پایه هم به‌ویژه در فضای نت بسیارند و هنر اصلی، استفاده از منابع «معتبرتر» است.من نیز طی حدود سی سال به عنوان یک پژوهندهٔ علاقه‌مند فرضیاتی را از لابلای همان فرضیات نسبتاً «معتبرتر» برگزیده‌ام، اما بسیار امکان دارد که شما از منابع کلی‌تر نظیر ویکیپدیا، فرضیات دیگری را ببینید که با کلام من ناسازگار است و به هر روی، هرچند احتمال خطاهای سنگین را پایین می‌دانم اما همیشه با افتخار پذیرای نظرات‌تان هستم. 🙏🏻

🔹 از سوی دیگر، در این اپیزود بیشتر از اسطوره‌های کمتر شنیده سخن به میان آورده‌ام چرا که برای مثال ارتباط «جمشید با نوروز» یا «هوشنگ با جشن سده» را در هر منبع دم‌دستی می‌توان یافت و بارها در رسانه‌ها گفته شده و تکرار آن‌ها فقط زمان اپیزود را می‌گرفت.

🔹 همچنین زمان اپیزود اجازه نمی‌داد تا تمامی «منابع» را همان‌جا معرفی کنم اما حتماً کتاب‌ها و مقالات آبشخور صحبت‌هایم را در صفحهٔ اینستاگرام «بنفش» قرار خواهم داد.

سپاس از همراهی شما دوستان نکته‌سنج 🙏❤️

▫️میکس و مسترینگ: مسعود طیبی▫️تهیه‌کننده: گوشه‌ی پادکست

🟣لوکس حامی اپیزود هشتم پادکست بنفش🟣پیندو حامی اپیزود هشتم پادکست بنفش

Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

More from پادکست بنفش | Banafsh Podcast

Sep 27, 2026

قاعدگی یک پدیده کاملاً طبیعی و زیستی است اما در طول تاریخ، همین پدیده طبیعی با انبوهی از ترس‌ها، تابوها، ممنوعیت‌ها و باورهای عجیب گره خورده است. چرا خون قاعدگی در برخی فرهنگ‌ها مقدس و در برخی دیگر «نجس» تلقی شده؟ چرا زن در دوران قاعدگی از بعضی فعالیت‌ها یا فضاها دور نگه داشته می‌شده؟ و این باورها از کجا آمده‌اند؟ در بخش دوم «نیمی از ما»، پادکست بنفش به سراغ ردپای این باورها از پیشاتاریخ تا دوران معاصر می‌رود و بررسی می‌کند که اسطوره، زیست شناسی و انسان‌شناسی درباره منشاء این تابوها و خرافات چه می‌گویند. جایی که مرز میان زیست‌شناسی، فرهنگ و ترس‌های انسانی به شکلی عجیب درهم می‌آمیزد.

Aug 17, 2026

زن؛ از مقدس‌ترین موجودات اسطوره‌‌ای تا ترسناک‌ترین سوژه‌های خرافات! چرا در فرهنگ‌های مختلف، قاعدگی، زایمان، زیبایی، جنسیت و حتی حضور یک زن در موقعیت‌های خاص با مجموعه‌ای از باورهای عجیب و گاه ترسناک گره خورده است؟ در این قسمت از «بنفش» به سراغ خرافاتی می‌رویم که قرن‌ها درباره زنان ساخته شده‌اند؛ باورهایی که گاه آن‌قدر تکرار شده‌اند که شبیه «حقیقت» به نظر رسیده‌اند. اما سؤال مهم‌تر این است: آیا این خرافات فقط نتیجۀ ترس و ناآگاهی بوده‌اند یا راهکاری برای کنترل بدن، رفتار و جایگاه اجتماعی زن؟ این قسمت، درباره خرافه نیست؛ درباره تاریخی است که خرافه برای زنان ساخته است.

Jun 17, 2026

از قبیله تا الگوریتم، امروز دیگر کنار آتش قبیله ننشسته‌ایم؛ مقابل صفحه‌های درخشان موبایل و لپ‌تاپ نشسته‌ایم. اما شاید هنوز همان داستان قدیمی را تکرار می‌کنیم: ما در برابر آنها. خوب‌ها در برابر بدها. روشنایی در برابر تاریکی. هر روز رسانه‌ها، شبکه‌های...

Dec 21, 2025

هفته‌ی گذشته پادکسترهای بنفش در یک ایونت زنده، در حیات راوی، رو‌در‌رو با مخاطبان نشستند؛ پرسش‌ها بی‌واسطه مطرح شد، بحث‌ها داغ شد و گفت‌وگو از قاب همیشگی فراتر رفت. اگر کنجکاوی، تردید و سؤال داری، بنفش جاییه که باید باشی. این فقط یک لایو نبود؛ یک...

Nov 23, 2025

🎙 ما و فرازمینی‌ها در این اپیزود از پادکست بنفش به سراغ پرسشی رفتیم که هم هیجان‌انگیز است و هم ترسناک: آیا فرازمینی‌ها وجود دارند؟! از معادلۀ «دریک» و محاسبۀ احتمال وجود فرازمینی‌ها در کهکشان خودمان تا تعریف «یوفو» و «برخوردهای نزدیک»... در کنار آن،...

See all episodes →