۳۳. مکانیک کوانتومی؛ واقعیت یا توهم-گفت وگو با مهدی خلیلی

اپیزود۴۳ پادکست فلسفه علم، بخش دوم گزارشی است از مقاله تازه منتشر شده‌ی امیرحسن موسوی در فصلنامه فرهنگ شهرت با عنوان «از برج به میدان؛ یک دفاعیه با احتیاط از سلبریتی شدن دانشگاهیان». در این اپیزود و اپیزود قبل، پژمان نوروزی و سیاوش صفاریان‌پور با امیرحسن موسوی درباره ابعاد مختلف فعالیت دانشگاهیان و متخصصان در شبکه‌های اجتماعی گفت‌وگو می‌کنند. در اپیزود قبل انتقادها به فعالیت دانشگاهیان در شبکه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های اینترنتی نظیر یوتوب و پادکست مطرح شد. در این اپیزود امیرحسن موسوی چرایی دفاع خود را از این دست فعالیت‌ها ارائه می‌دهد؛ البته نوعی فعالیت مشروط و با ملاحظات و احتیاط. این مقاله به بررسی نقش، کنش‌گری و جایگاه دانشگاهیان در عرصه عمومی، به‌ویژه در بستر شبکه‌های اجتماعی، می‌پردازد. شبکه‌های اجتماعی، با وجود انتقاداتی که به آن‌ها وارد است، در روزگار ما یکی از مهم‌ترین جلوه‌های عرصه‌ی عمومی به شمار می‌آیند. از یک سو، دیدگاهی وجود دارد که «سلبریتی‌شدن» دانشگاهیان را نوعی انحراف از معیارهای آکادمیک و کالایی و نمایشی شدن دانش قلمداد کرده و موفقیت در این فضا را منوط به هم‌رسانی بیشتر و جلب توجه-نه پایبندی به حقیقت و ارزش‌های علمی-می‌داند. از سوی دیگر، در ادبیات ارتباطات علم، می‌توان استدلال کرد که در عصر سیطره شبکه‌های اجتماعی، حضور فعال نخبگان در آن‌ها برای جلوگیری از گسترش شبه‌علم، خرافه، چرندیات، رویکردهای خردستیزانه و غیرعقلانی و ابتذال ضروری است. لینک مقاله: https://t.me/amirhasanmousavi/235 متن پیاده شده بیشتر اپیزودهای پادکست فلسفه علم در آدرس زیر در دسترس است: https://cheraghprize.com/pos/ صفحه اینستاگرام پادکست فلسفه علم: https://www.instagram.com/philosophyofsciencee/ لینک حمایت مالی:

اپیزود ۴۲ پادکست فلسفه علم، گزارشی است از مقاله تازه منتشر شده‌ی امیرحسن موسوی در فصلنامه فرهنگ شهرت با عنوان «از برج به میدان؛ یک دفاعیه با احتیاط از سلبریتی شدن دانشگاهیان». در این اپیزود و اپیزود بعد، پژمان نوروزی و سیاوش صفاریان‌پور با امیرحسن موسوی درباره ابعاد مختلف فعالیت دانشگاهیان و متخصصان در شبکه‌های اجتماعی گفت‌وگو می‌کنند. این مقاله به بررسی نقش، کنش‌گری و جایگاه دانشگاهیان در عرصه عمومی، به‌ویژه در بستر شبکه‌های اجتماعی، می‌پردازد. شبکه‌های اجتماعی، با وجود انتقاداتی که به آن‌ها وارد است، در روزگار ما یکی از مهم‌ترین جلوه‌های عرصه‌ی عمومی به شمار می‌آیند. از یک سو، دیدگاهی وجود دارد که «سلبریتی‌شدن» دانشگاهیان را نوعی انحراف از معیارهای آکادمیک و کالایی و نمایشی شدن دانش قلمداد کرده و موفقیت در این فضا را منوط به هم‌رسانی بیشتر و جلب توجه-نه پایبندی به حقیقت و ارزش‌های علمی-می‌داند. از سوی دیگر، در ادبیات ارتباطات علم، می‌توان استدلال کرد که در عصر سیطره شبکه‌های اجتماعی، حضور فعال نخبگان در آن‌ها برای جلوگیری از گسترش شبه‌علم، خرافه، چرندیات، رویکردهای خردستیزانه و غیرعقلانی و ابتذال ضروری است. با بهره‌گیری از استعاره‌ی «برج و میدان» و نیز ارجاع به نقدهای تاریخی درباره‌ی خطر سطحی‌شدن و ابتذال فرهنگ و دانش-نگرانی‌هایی که می‌توان ریشه‌های آن را تا زمان سقراط ردیابی کرد-در این مقاله استدلال می‌شود که هرچند این انتقادات جدی‌اند، اما به زمانه‌ی ما محدود نیستند. از این رهگذر پیشنهاد می‌شود که دانشگاهیان علاقه‌مند به کنشگری اجتماعی، ضمن پرهیز از خوش‌بینی ساده‌اندیشانه نسبت به شبکه‌های اجتماعی و دیدگاه‌های آرمانشهرگرایانه به آن‌ها که در اوایل سده میلادی حاضر رایج بود، با آگاهی انتقادی و نگاهی مسئولانه از برج‌های آکادمیک خود خارج شده و در این میدان‌های عمومی حضور یابند. چنین حضوری، اگر هوشمندانه و همراه با حفظ معیارهای علمی باشد، می‌تواند در خدمت عمومی‌سازی دانش، ترویج تفکر علمی، در جهت خیر عمومی و ارتقای عقلانیت در جامعه قرار گیرد-بی‌آن‌که تسلیم ساده‌سازی افراطی و سطحی‌نگری شود.

اپیزود ۴۱، بخش دوم گفت‌وگو با دکتر ابوطالب صفدری است و آخرین اپیزود از ۳گانه هوش مصنوعی در پادکست فلسفه علم است. ما در اپیزود ۴۱ به سراغ حوزه تخصصی ابوطالب در فلسفه هوش مصنوعی رفتیم که جایی در میان پدیدارشناسی، بدن‌مندی و هوش مصنوعی است. درباره‌ی تمایز انسان و ماشین، ارتباط انسان و ماشین، نقش تجارب بدن‌مند در آگاهی و هوش و همینطور امکان بروز نوعی از آگاهی در هوش مصنوعی گفت‌وگو کردیم. همینطور با ابوطالب درباره مفهمی صحبت کردیم که او خود به ادبیات این حوزه مطالعاتی افزوده است؛ نظریه ای که بر خلاف نظریه های موجود، ریشه ی اعتماد را نه در اطمینان (reliability) که در همدلی (empathy) میداند. او در یکی از مقالات اخیرش، مفهوم Otheroid را پیشنهاد داده است. طبقه ای نوظهور از موجودات که نه چیز هستند مثل میز و صندلی و نه انسان. ربات‌ها و هوش مصنوعی، Otheroid هستند.

اپیزود ۴۰ و ۴۱ پادکست فلسفه علم کماکان به هوش مصنوعی اختصاص دارد و در ادامه اپیزود ۳۹ است که اولین اپیزود اجرای زنده پادکست فلسفه علم بود. ما در اپیزود ۴۰ به مفاهیمی بنیادینی پرداختیم که در اجرای زنده تنها اشاره‌ای مختصر به آن‌ها شده بود؛ مفاهیمی مانند آزمون تورینگ، تکینگی هوش مصنوعی، تعامل انسان و ماشین، هوش مصنوعی قابل اعتماد، زمستان هوش مصنوعی و ۳ دوره تاریخی هوش مصنوعی. در این اپیزود امیرحسن موسوی، پژمان نوروزی و سیاوش صفاریان‌پور میزبان ابوطاب صفدری بودند و با او درباره جنبه های اجتماعی، فلسفی و اخلاقی هوش مصنوعی گفت‌وگو کردند.

این اپیزود اولین اجرای زنده پادکست فلسفه علم است که اختصاص پیدا کرد به موضوع هوش مصنوعی. رویداد اجرای زنده در پنجم اردیبهشت ۱۴۰۴ در «خانه‌ی کار و دیدار کارمان» برگزار شد و از کتاب تازه منتشر شده ابوطالب صفدری رونمایی شد؛ هوش مصنوعی، فلسفه، اخلاق و جامعه. در این رویداد امیرحسن موسوی، پژمان نوروزی و سیاوش صفاریان‌پور میزبان ابوطاب صفدری بودند تا به بهانه انتشار این کتاب با او درباره جنبه های اجتماعی، فلسفی و اخلاقی هوش مصنوعی گفت‌وگو کنند. همچنین طیف وسیعی از متخصصان و مهمانان، فیلسوف علم، انسان‌شناس، پزشک، جامعه‌شناس، هنرمند و ... در این اجرای زنده همراه ما بودند و به بیان دیدگاه‌های خود پرداختند. دکتر هادی صمدی، دکتر موسی اکرمی، دکتر حامد وحدتی‌نسب، سروش صحت و دکتر روح‌الله کریمی برخی از مهمانانی بودند که بعد از گفت‌وگو با مهمان اصلی این اپیزود، ابوطالب صفدری، به بیان دیدگاه‌ها یا پرسش‌های خود پرداختند.