De Ongelooflijke Podcast

#300 - Waarom Nederland geen nazi-Duitsland werd - en Hongarije Orbán wegstemde (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)

De Ongelooflijke Podcast

Show Notes

Op 4 en 5 mei kijken we meestal terug op hoe het misging in de geschiedenis: hoe kan een land afglijden naar fascisme of nazisme? Maar vandaag draaien we het om: hoe blijft een land - een democratie - juist wél overeind?

Historicus Beatrice de Graaf schreef een fascinerend essay (https://deongelooflijke.substack.com/publish/post/196089476?r=6cjvm1&utm_campaign=post&utm_medium=web&showWelcomeOnShare=true) voor De Ongelooflijke (https://open.substack.com/pub/deongelooflijke/p/drie-leugens-van-de-trump-regering?utm_campaign=post-expanded-share&utm_medium=web) over de jaren ’30, met een intrigerende vraag: waarom werd Nederland toen géén fascistische staat, zoals nazi-Duitsland? Hoe bleef de democratie hier overeind - en wat kunnen wij daar vandaag van leren?

Daarnaast kijken we naar misschien wel de interessantste actuele testcase: Hongarije. Viktor Orbán gold jarenlang als hét voorbeeld van hoe een moderne autocratie eruit kan zien - een model dat ook bewonderaars had bij politici als Trump en Wilders. Maar nu verloor hij de verkiezingen. Wat zegt dat?

Stefan Paas heeft Hongaarse contacten en schetst een verrassender beeld: misschien hebben wij Orbán en Hongarije wel te eenzijdig bekeken.

We bespreken dus twee momenten waarop de democratie onder druk stond - bijna een eeuw uit elkaar - en tóch niet viel. Dat leidt tot de centrale vraag: wat beschermt een democratie tegen de verleiding van een politieke verlosser?

Extra actueel, nu in dezelfde week de Raad van Kerken zich uitsprak tegen radicaal-rechts gedachtegoed.

David Boogerd in gesprek met hét Ongelooflijke duo: historicus Beatrice de Graaf (Universiteit Utrecht) en theoloog Stefan Paas (VU Amsterdam en Theologische Universiteit Utrecht).

📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen - zoals het essay van Beatrice (https://deongelooflijke.substack.com/publish/post/196089476?r=6cjvm1&utm_campaign=post&utm_medium=web&showWelcomeOnShare=true) - via ons online platform (Substack) (https://open.substack.com/pub/deongelooflijke/p/drie-leugens-van-de-trump-regering?utm_campaign=post-expanded-share&utm_medium=web). 🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis (https://www.eo.nl/podcast/de-ongelooflijke-geschiedenis/afleveringen), met Beatrice de Graaf en Stefan Paas! 📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube (https://www.youtube.com/@deongelooflijke) 📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram (https://www.instagram.com/deongelooflijke/) 📱 Volg David op LinkedIn (https://www.linkedin.com/in/david-boogerd-44207a7b?originalSubdomain=nl)of Blue Sky (https://bsky.app/profile/davidboogerd.bsky.social) 📱 Volg Stefan op LinkedIn (https://www.linkedin.com/in/stefan-paas-51373a5/)

Relevante afleveringen: 🎧 #138 - Was de kerk fout in de Tweede Wereldoorlog? (Ongelooflijke Café met George Harinck en Stefan Paas) (https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/89545/138-was-de-kerk-fout-in-de-tweede-wereldoorlog-ongelooflijke-cafe-met-george-harinck-en-stefan-paas) 🎧 #279 - Moeten we meer opkomen voor onze (christelijke) cultuur? (live met Beatrice de Graaf en Stefan Paas) (https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/134640/279-moeten-we-meer-opkomen-voor-onze-christelijke-cultuur-live-met-beatrice-de-graaf-en-stefan-paas) 🎧#56 - De ‘heilige alliantie' tussen orthodoxe christenen en radicale populisten met Sander Rietveld en Stefan Paas (https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/55199/56-de-heilige-alliantie-tussen-orthodoxe-christenen-en-radicale-populisten-met-sander-rietveld-en-stefan-paas)

🎧 #7 - Gelijkwaardigheid - een 'geloof' (https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-geschiedenis/135075/7-gelijkwaardigheid-een-geloof-onder-druk) onder druk van De Ongelooflijke Geschiedenis (https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-geschiedenis)

More from De Ongelooflijke Podcast

Oct 17, 2026

Zijn er in de toekomst alleen nog maar knappe, slimme, sportieve en gezonde mensen?

Oct 10, 2026

‘Wat er nu in het Midden-Oosten gebeurt, is existentieel’, zegt Midden-Oostendeskundige Abdou Bouzerda. ‘Een oude orde brokkelt af.’

Oct 3, 2026

Hij is een van de meest fascinerende historische figuren ooit. Iemand wiens leven leest als een filmscript vol bizarre, wonderlijke en tragische wendingen.

Sep 26, 2026

We gaan nogal wat meemaken in deze aflevering. We maken een reis door de kosmos, van de oerknal tot aan de apocalyps.

Sep 19, 2026

Vindt er in Duitsland – en daarmee ook in Europa – een politieke aardverschuiving plaats? Vandaag gaat Duitsland opnieuw naar de stembus, in Berlijn én in Mecklenburg-Vorpommern, een Oost-Duitse deelstaat waar de extreemrechtse AfD hoog staat in de peilingen. Dat terwijl de partij onlangs in Saksen-Anhalt al een historische zege boekte met bijna 44 procent van de stemmen. Hoe gevaarlijk is deze ontwikkeling? En waarom is de AfD juist in Oost-Duitsland zo succesvol?

See all episodes →