80) پنجاه و سه نفر | ایران صنعتی در عصر پهلوی

🔻 در طول تاریخ ایران فقط یک بار اتفاق افتاده که پادشاهی از ایران سه مرتبه در برابر رومی ها پیروز بشه و هر سه مرتبه شکست های خفت باری به دشمنانش تحمیل کنه. شاپور اول ساسانی، در نبرد ادسا، امپراطور روم یعنی والرین رو به اسارت درآورد و این پیروزی تاریخی رو با دو پیروزی دیگر آمیخته کرد و دستور داد هر سه دستاورد مهم رو در یک قاب، سنگ تراشی کن؛ اما شاپور اول ساسانی فقط یه فرمانده نظامی نبود؛ تاسیس بسیاری از شهرهای مهم و تاریخی ایران از جمله جندی شاپور و نیشابور، تو کارنامه درخشانش پیدا میشه. وقتی شاپور اول ازدنیا رفت، بخش بزرگی از اهداف و آرزوهای پدرش یعنی ارشیر بابکان محقق شده بود؛ رویای ایرانشهر بزرگ و احیای شکوه ایران.

🔻 اردشیر بابکان که در داستان های اسطوره ای نوه ساسان موبد بزرگ معبد آناهیتا معرفی میشه، بنیانگذار سلسله ساسانی بود. اولین نفری بود که در مورد ایده احیای ایرانشهر بزرگ بعد از دوران هخامنشیان صحبت میکرد. همچنین اردشیر بابکان برای اولین بار در تاریخ ایران، ایده ادغام دین و دولت رو به اجرا در اورد. به این معنی که پادشاه ایران علاوه بر یک مقام سیاسی و الهی، یک مقام مذهبی هم هست و متولی دین زرتشت محسوب میشه. اردشیر بعد از غلبه به آخرین پادشاه اشکانی، اردوان چهارم، سیاست تک دینی برای ایران در پیش گرفت و به جنگ با رومی ها رفت. رویای او احیای شکوه و عظمت ایران در دوران هخامنشی بود. در این اپیزود، داستان زندگی اردشیر بابکان رو از دل قصه ها و روایت های تاریخی بیرون می کشیم و سعی داریم تا اونجا که اطلاعات کافی پیدا میشه، یه روایت داستانی یک دست، نزدیک به واقعیت و به دور از تعصب ارائه بدیم.

🔻 امروز آرژانتینی های بسیار کمی وجود دارن که در مورد خوان پرون نظری نداشته باشن. سیاستمدار مشهوری که براحتی در یک دسته بندی جناحی قرار نمیگیره و یک میراث انقلاب گونه از خودش باقی گذاشت. حتی خارج از مرزهای کشور آرژانتین و در آمریکای لاتین، جنبش پرونیسم سروصدای زیادی به پا کرد و تا امروز هم محل بحث و جدال سیاستمدارها و مردم عادیه. خوان دومینگو پرون، مردی که در حافظه جمعی میلیون ها آرژانتینی تاثیر بسیار عمیقی باقی گذاشت. این اپیزود روایتی از داستان زندگی این شخصیت و کارنامه سیاسی دولتش هست.

🔻 حدود نیم قرن پیش در کشور عمان، جنگی اتفاق افتاد که درصورت عدم مداخله ایران، می تونست سرنوشت خاورمیانه رو به سمت آینده ای تاریک پیش ببره. جنگی که به شورش ظفار معروف شد. سربازان ایرانی که در دهه 1970 در سواحل عمان قدم گذاشتن، در کوله پشتی خود آزادی داشتن! چرا که اگر حکومت عمان در مقابل شورشی های ظفار شکست می خورد، این کشور به منطقه ای منزوی، محصور و در بندِ کمونیسم تبدیل میشد و مسیر توسعه برای بسیاری از کشورهای خاورمیانه رو هم مختل می کرد. سلطان قابوس بن سعید، پادشاه عمان، بعد از پایان دادن به جنگ ظفار به کمک ایران، موفق شد تحولات بزرگی در کشورش ایجاد کنه. از جمله توسعه اقتصادی با محوریت فروش نفت، ارتقای سیستم آموزشی و بهداشت، بهبود روابط خارجی با کشورهای مجاور. در این اپیزود تاریخ جنگ ظفار و خلاصه ای از کارنامه سیاسی سلطان قابوس رو بررسی می کنیم. سیاستمدار موفقی که حدود نیم قرن به کشورش حکومت کرد و از این لحاظ یکی از دیرپاترین حاکمان تاریخ خاورمیانه محسوب میشه.

🔻 کشور افغانستان، روزگاری بود که شرایط متفاوتی داشت. روزهایی رویایی که میشه گفت دهه هاست مردم افغانستان حسرتش رو میخورن. به عبارت دیگه، گذشته افغانستان، آینده شه! در این اپیزود خلاصه ای فشرده از تاریخ معاصر افغانستان روایت می کنیم. از دوران امان الله خان در اوایل قرن بیستم که تلاش می کرد کشوری مدرن بسازه اما ناکام موند، تا محمدنادرشاه که مامورت ناتمومِ بازسازی افغانستان رو به پسرش ظاهرشاه سپرد. افغانستان دهه 1960 یعنی اواخر حکومت ظاهرشاه، محل گذر توریست های خارجی بود. کابل، پاییتخت این کشور، یکی از آروم ترین و باثبات ترین شهرهای خاورمیانه بود و شکل کاملا مدرنی داشت. آزادی احزاب بوجود اومد و زنان افغانستانی در اجتماع، حضور فعالی داشتن. این دوره زیاد طولانی نشد؛ چرا که با یک کودتای نظامی مسیر تاریخ این کشور تغییر کرد. زمینه یک جنگ داخلی تمام عیار فراهم شد که حتی تا همین امروز، افغانستان از روزهای رویایی تاریخش، فاصله بسیار زیادی داره