Show Notes
در ابتدای قسمت ۲۶۱ پادکست هفتگی فکت‌نامه و آخرین اپیزود این پادکست در سال ۱۴۰۴، نخستین فکت‌چک و نشان «نادرست» مجتبی خامنه‌ای در پروفایل او در فکت‌نامه را مرور می‌کنیم. در روزهای گذشته ادعاهایی درباره سرنگونی جنگنده‌های اف۱۵ آمریکا در ایران مطرح شده که درباره آن توضیح می‌دهیم. ویدیوی نمایش پرچم اسرائیل در شهرک اکباتان در شبکه‌های اجتماعی بازتاب زیادی داشت. درباره این ویدیو و نحوه فکت‌چک آن صحبت می‌کنیم. عباس عراقچی مدعی شده که هر کشور دیگری اگر در شرایط ایران بود، اقداماتی مثل قطع اینترنت را انجام می‌داد. توضیح می‌دهیم که چرا این ادعای وزیر خارجه جمهوری اسلامی گمراه‌کننده است. عملکرد بات هوش مصنوعی گروک در شبکه اجتماعی X بارها باعث گمراهی کاربران شده است. گزارش فکت‌نامه درباره این مساله را نیز در این اپیزود مرور می‌کنیم. ویدیوی منتسب به اولین سخنرانی مجتبی خامنه‌ای، ادعای سرنگونی موشک کروز با تفنگ برنو و دو ویدیوی ساختگی منتسب به روزهای اخیر، سوژه‌های دیگر این قسمت هستند.
00:00:13 مقدمه 00:02:41 ادعای نادرست مجتبی خامنه‌ای درباره حمله به پایگاه‌های نظامی آمریکا 00:13:45 بررسی ادعاهای مطرح‌شده درباره سرنگونی جنگنده F-15 آمریکا 00:19:01 ادعای نادرست نمایش پرچم اسرائیل با پروجکشن در شهرک اکباتان 00:26:06 ادعای گمراه‌کننده عراقچی درباره قطع اینترنت در ایران 00:32:50 بررسی عملکرد «گروک» در راستی‌آزمایی تصاویر جنگ 00:40:43 ویدیوی جدید منتسب به مجتبی خامنه‌ای ساختگی است 00:42:06 ادعای نادرست سرنگونی موشک کروز آمریکایی با تفنگ برنو 00:44:13 ویدیوی ساختگی تسلیم دو مامور لانچر سپاه در برابر پهپادها 00:45:13 ویدیوی ساختگی از حمله به ماشین گشت فراجا در ایذه 00:46:06 کامنت‌ها
پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و عضو تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. باربد بیات، موسیقی پادکست را ساخته و نادر صمدی تهیه‌کننده پادکست است. پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید. فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم: جدول موضوعات پیشنهادی برای تمرین فکت‌چکینگ فهرست و تعریف نشان‌های فکت‌نامه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه لینک سابستک فکت‌نامه ادعای نادرست مجتبی خامنه‌ای درباره حمله به پایگاه‌های نظامی آمریکا بررسی ادعاهای مطرح‌شده درباره سرنگونی جنگنده F-15 آمریکا ادعای نادرست نمایش پرچم اسرائیل با پروجکشن در شهرک اکباتان ادعای گمراه‌کننده عراقچی درباره قطع اینترنت در ایران بررسی عملکرد «گروک» در راستی‌آزمایی تصاویر جنگ ویدیوی جدید منتسب به مجتبی خامنه‌ای ساختگی است ویدیوی ساختگی تسلیم دو مامور لانچر سپاه در برابر پهپادها ویدیوی ساختگی از حمله به ماشین گشت فراجا در ایذه کانال پادکست «هزارداستان بودجه» در کست‌باکس
More from فکت‌نامه | Factnameh
آیا می‌دانستید تعداد «دانشگاه‌های معتبر» در ایران از تعداد کل دانشگاه‌ها در بریتانیا، آلمان، کانادا و بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته بیشتر است؟ آیا می‌دانستید در بودجه سالانه بیش از ۱۷۵ دانشگاه و مرکز تحقیقاتی ردیف بودجه ثابت دارند؟ آیا می‌دانستید نسبت بودجه وزارت علوم و دانشگاه‌ها به ازای هر دانشجو، سه‌ونیم برابر بودجه آموزش و پرورش به ازای هر دانش‌آموز است؟در سی‌امین قسمت پادکست «هزارداستان بودجه»، با نگاهی انتقادی سراغ دانشگاه‌ها و آموزش عالی در ایران رفته‌ایم.هزارداستان بودجه در کست‌باکسپادکست هفتگی فکت‌نامه در کست‌باکسهزارداستان بودجه در سایت رادیو فرداقانون بودجه ۱۴۰۵
در قسمت ۲۹۱ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره ماجرای طاعون در روسیه و ادعاهایی که درباره آن مطرح شده، توضیح می‌دهیم. مصاحبه یک نماینده مجلس درباره اعطای ۱۱۰ هکتار از زمین‌های چابهار به افغانستانی‌ها جزو پرواکنش‌ترین موضوعاتی بود که در هفته گذشته بررسی کردیم. دو تصویر از کتاب‌هایی با نقشه «جهان ترک» که در ترکیه به چاپ رسیده، حاشیه‌هایی ایجاد کرده است. در این قسمت توضیح داده‌ایم که ماجرای این کتاب‌ها چیست. واکنش گمراه‌کننده عباس عراقچی به فهرست تازه هواگردهای آسیب‌دیده آمریکا، موضوع دیگری است که به آن پرداخته‌ایم. در ادامه این قسمت، درباره عکس‌هایی توضیح داده‌ایم که از سقوط بوستر یک موشک پدافندی در منطقه‌ای مسکونی در قشم منتشر شده بود. در روزهای اخیر ادعاهای نادرست متعددی درباره اعتراضات فرانسه به شکل گسترده در ایران منتشر شده و در این اپیزود چندین مورد آن را مرور می‌کنیم.
در قسمت ۲۹۰ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا به بررسی نامه‌ای می‌پردازیم که با استناد به آن ادعا شده مجوز کشتار و توزیع گوشت اسب و الاغ و قاطر در ایران صادر شده است. تورم مواد خوراکی در ایران همچنان بحرانی است. در این قسمت توضیح داده‌ایم که آمارهای رسمی درباره وضعیت شهریور چه می‌گویند. انتشار اخبار و تصاویر منتسب به توقیف یک شناور زیرآبی بی‌سرنشین در ایران، موضوع یکی از مقاله‌هایی است که این هفته مرور می‌کنیم. انتصاب احسان خاندوزی به سمت رئیس کارگروه بررسی‌های اقتصادی دفتر رهبر جمهوری اسلامی، دلیلی شد تا کمی درباره دیدگاه‌های اقتصادی این وزیر سابق اقتصاد صحبت کنیم. ایران‌اینترنشنال گزارشی درباره یک جاسوس موساد در ایران منتشر کرده، اما برخی درباره فرد مورد اشاره در ایران گزارش برداشت اشتباهی داشته‌اند، که درباره آن توضیح می‌دهیم. بروز اعتراضات در فرانسه و نگرانی از شیوع احتمالی طاعون در روسیه، بهانه انتشار ادعاهای نادرستی شده که چند مورد آن را در این اپیزود مرور خواهیم کرد. ادعاها درباره کشته‌شدن دومین خواهر عباس عراقچی، انتساب یک ویدیو به برخوردهای جدید گشت ارشاد و ویدیویی که با ادعای حمله شیمیایی تازه به مدارس تهران منتشر شده، سوژه‌های فکت‌چک‌های کوتاه این هفته‌اند.
در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها مطالب زیادی درباره رویداد «سوپرال‌نین‌یو» (ال‌نینو) و تاثیر آن در افزایش بارش‌ها و احتمال وقوع سیل و رویدادهای شدید آب‌وهوایی منتشر می‌شود.در بیست و نهمین قسمت پادکست هزارداستان بودجه، به بهانه این اخبار، سراغ موضوع «مدیریت بحران» در بودجه رفتیم تا به این سوال پاسخ دهیم که ایران چقدر آماده رویارویی با بحران‌های طبیعی است؟البته پیش از آن، به این مساله هم اشاره کردیم که در میان این همه مساله و بحران، وسط جنگ، تنگه هرمز، محاصره اقتصادی، ممنوعیت پرواز، قیمت دلار و …، حالا چرا سوپرال‌نین‌یو؟هزارداستان بودجه در کست‌باکسپادکست هفتگی فکت‌نامه در کست‌باکسهزارداستان بودجه در سایت رادیو فرداقانون بودجه ۱۴۰۵
در قسمت ۲۸۹ پادکست هفتگی فکت‌نامه، به بررسی بخشی از اظهارات و ادعاهای پزشکیان درباره اعتراضات دی‌ماه می‌پردازیم که در مصاحبه با فاکس‌نیوز مطرح کرده بود. در ادامه، آمارهایی از سعید لیلاز با ادعای بی‌تاثیر بودن جنگ بر اقتصاد کشور را بررسی و مرور می‌کنیم. محسن رضایی در گفت‌وگویی تلویزیونی، چند ادعای نظامی مطرح کرده که عمدتا نادرست هستند یا دست‌کم نیاز به توضیح دارند. چند مورد از این ادعاها را بررسی کرده‌ایم. ادعایی درباره خرید یک کارخانه آلمانی از سوی مجتبی خامنه‌ای و نیز تکرار ادعای ثبت‌نام ۳۰ میلیون نفر در «پویش جانفدا» در پیام منتسب به مجتبی خامنه‌ای، سوژه‌های دیگر این اپیزود هستند. ویدیو و ادعای آزادی امیر تتلو، یک عکس معروف اما دستکاری‌شده از دوران پهلوی، ویدیوی منتسب به پرتاب تخم‌مرغ به خودروی پزشکیان و قصه‌ها و ادعاها درباره یک خلبان زن ایرانی‌تبار ارتش آمریکا، موضوعات فکت‌چک‌های کوتاهی‌اند که در این قسمت مرور می‌کنیم.