Show Notes
Yeni sezondan herkese merhaba! Hayatımızda bazen kendimizi durdurulamaz hissederiz; “prime dönemimizdeyizdir” adeta. Başarı üstüne başarı gelir ve yapabileceklerimize dair inancımız güçlenir. Fakat bazen de tam tersi olur: her şey elimizde kalır, evrenle aramızda gizli bir problem varmış gibi hissederiz. Bu podcast bölümünde tam da bu duyguların ardındaki psikolojik mekanizmaları konuşuyorum. Bandura’nın öz-yeterlilik kuramından, atıf teorilerinden ve öğrenilmiş çaresizlik deneylerinden yola çıkarak başarıların ve başarısızlıkların benlik algımıza nasıl dokunduğunu inceliyoruz. Hedeflerin yalnızca sonuçlar değil, kimliğimiz ve değerlerimizle derin bağlara sahip olduğuna değiniyor; başarı kadar başarısızlıktan da neler öğrenebileceğimizi tartışıyoruz.
instagram: @cengizarca
X (twitter): @arcacengiz
Bu podcastin hazırlanmasına yardımcı olanlar: Stj. Psk. Abdullah Emre Öner, Stj. Psk. Gökçennur Ünlüer
Kaynakça
Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191–215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191
Beck, A. T. (1967). Depression: Clinical, experimental, and theoretical aspects. New York: Hoeber.
Berglas, S., & Jones, E. E. (1978). Drug choice as a self-handicapping strategy in response to noncontingent success. Journal of Personality and Social Psychology, 36(4), 405–417. https://doi.org/10.1037/0022-3514.36.4.405
Emmons, R. A. (1992). Abstract versus concrete goals: Personal striving level, physical illness, and psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 62(2), 292–300. https://doi.org/10.1037/0022-3514.62.2.292
Karniol, R., & Ross, M. (1996). The motivational impact of temporal focus: Thinking about the future and the past. Annual Review of Psychology, 47, 593–620. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.47.1.593
Mikulincer, M. (1986). Attributional processes in the learned helplessness paradigm: Behavioral effects of global attributions. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1248–1256. https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1248
Seligman, M. E. P., & Maier, S. F. (1967). Failure to escape traumatic shock. Journal of Experimental Psychology, 74(1), 1–9. https://doi.org/10.1037/h0024515
Vancouver, J. B., Thompson, C. M., & Williams, A. A. (2006). The changing signs in the relationships among self-efficacy, personal goals, and performance. Journal of Applied Psychology, 91(6), 1086–1095. https://doi.org/10.1037/0021-9010.91.6.1086
Weiner, B. (1985). An attributional theory of achievement motivation and emotion. Psychological Review, 92(4), 548–573. https://doi.org/10.1037/0033-295X.92.4.548
Westrick, P. A., Le, H., Robbins, S. B., Radunzel, J. M. R., & Schmidt, F. L. (2015). College performance and retention: A meta-analysis of the predictive validities of ACT® scores, high school grades, and SES. Educational Assessment, 20(1), 23–45. https://eric.ed.gov/?id=EJ1054065
More from Psikiyatri ve Duvarın Ardı
“Eskiden çocuklar böyle değildi. Bugünün çocukları biraz şımarık.” Peki değişen yalnızca çocuklar mı, yoksa bizim onlardan beklediklerimiz de değişti mi? Bugün çocukların yetişkinlerden farklı ihtiyaçları olduğunu kabul ediyoruz. Ancak çocukluğun nasıl yaşandığı, ailedeki yeri ve çocuklardan beklenen sorumluluklar tarih boyunca aynı kalmadı. Bu bölümde çocukluğun tarihine bakıyor; Locke’un eğitime verdiği önemden Rousseau’nun çocuğun gelişimini gözeten yaklaşımına, okulun zamanımızı ve davranışlarımızı nasıl düzenlediğine uzanıyoruz. Bir çocuğun davranışını değerlendirirken yalnızca ne yaptığına mı bakıyoruz, yoksa ondan ne beklediğimizi de sorguluyor muyuz? Bölümü videolu izlemek için cengizarca YouTube kanalını ziyaret edebilirsiniz.
“En iyisini yapamayacaksam hiç başlamayayım.” Daha iyisini yapma isteği, nasıl oluyor da ertelemeye, hareketsizliğe ve sürekli bir yetersizlik hissine dönüşüyor? Kendimize koyduğumuz yüksek standartlar bizi ne zaman destekliyor, ne zaman önümüzde bir engele dönüşüyor? Bu videoda mükemmeliyetçiliği psikolojik ve sosyolojik boyutlarıyla ele alıyoruz. Kendimizden ve başkalarından beklentilerimizi, hata yapma kaygısını, terapi sürecini ve sürekli daha fazlasını talep eden performans kültürünü konuşuyoruz. Bir şeyi çok iyi yapmaya çalışırken başlamaktan, denemekten ve yaptığımız işten keyif almaktan vazgeçiyor olabilir miyiz? Ve kendimizden beklediklerimiz gerçekten ne kadar bize ait? Sizin hayatınızda mükemmeliyetçilik nasıl işliyor? Denemeye mi teşvik ediyor, başlamanızı mı engelliyor? Yorumlarda paylaşabilirsiniz.
Yetişkin olduk ama neden hâlâ yetişkin olmuş gibi hissetmiyoruz? Bir işimiz var, para kazanıyoruz, kendi kararlarımızı veriyoruz. Ama yetişkinliği tanımlayan eski işaretler artık eskisi kadar net değil. Eğitim süresinin uzaması, ekonomik bağımsızlığın zorlaşması, değişen aile ve ilişki biçimleri, sosyal medya ve hayatın hemen her alanında çoğalan ihtimaller… Yetişkinliğin eski eşikleri birer birer yer değiştiriyor. Bu bölümde “Neden yetişkin olamıyoruz?” sorusundan yola çıkarak beliren yetişkinlik kavramını ve yetişkin olmanın bugün ne anlama geldiğini konuşuyoruz. Peki siz kendinizi ne zaman gerçekten yetişkin hissettiniz?
Yalom’un başyapıtı Nietzsche Ağladığında üzerine gerçekleştirdiğimiz bu sohbette, felsefe ve psikanalizin doğuşunun yanı sıra işin magazinel perde arkasına da odaklanıyoruz. Dönemin dahi beyinleri arasında yaşanan fırtınalı aşk üçgenleri ve Viyana salonlarında yankılanan entelektüel dedikodular, tarihi figürlerin bilinmeyen tutkulu yönlerini gün yüzüne çıkarıyor. Lou Andreas-Salomé’nin yarattığı kalp kırıklıklarından Breuer ve Nietzsche’nin gizli zaaflarına uzanan bu çarpıcı ilişkiler ağını tüm detaylarıyla masaya yatırdık. Felsefenin, aşkın ve dehanın kesiştiği bu büyüleyici entrika dünyasına adım atmak için bu podcasti dinleyebilir ve paylaşabilirsiniz.
Bu bölümde konuğum Dr. İbrahim Aylak ile şizofreni hakkında konuşmaya devam ediyoruz. Özellikle hezeyanları mercek altına alıyoruz.