Show Notes
Hoe kan een bibliotheek écht bijdragen aan de strijd tegen eenzaamheid? Waarom zou een bibliothecaris zich als activist moeten opstellen? Wat leren we van de revolutionaire ideeën van David Lankes over de rol van de bibliotheek? In deze aflevering van De Bieb is Meer staat de invloed van David Lankes centraal, een internationale bibliotheekdenker met een revolutionaire kijk op de toekomst van bibliotheken. Math Göbbels en Irene Harmsen reflecteren op zijn inspirerende bezoek van vorig jaar, waarin hij het belang van de bibliotheek als maatschappelijke spil benadrukte. Lankes moedigt bibliothecarissen aan om buiten de traditionele kaders te denken en hun rol te zien als activisten die maatschappelijke verandering stimuleren. Van de aanpak van eenzaamheid tot de vraag hoe bibliotheken zich kunnen aanpassen aan de uitdagingen van kunstmatige intelligentie: de aflevering zit boordevol inzichten en praktische ideeën. Het idee van "community librarianship" komt uitgebreid aan bod, waarbij bibliotheken niet alleen een fysieke plek zijn, maar juist een plek waar menselijke verbinding en kennisdeling centraal staan.
De kracht van deze aflevering ligt in het uitlichten van hoe bibliotheken een actieve rol kunnen spelen in het versterken van gemeenschappen en het bevorderen van democratische waarden. Lankes’ uitspraak "I am in the conversational business" vormt de kern van zijn missie: bibliothecarissen moeten gesprekspartners en veranderaars zijn. Een boeiende aflevering die je aan het denken zet over de toekomst van bibliotheken en hun maatschappelijke impact. Luister en laat je inspireren door deze unieke visie!
More from DE BIEB IS MEER
Wat is de bibliotheek vandaag nog? Veel meer dan een plek voor boeken, zo blijkt in dit gesprek met Daniëlle Arets, lector Designing Journalism. Vanuit haar onderzoek naar de toekomst van journalistiek schetst ze de bieb als de huiskamer van de stad: een "derde ruimte" die niet privé en niet volledig publiek is, en juist daarom zo wezenlijk voor ons samenleven. We bespreken hoe bibliotheken vrijwel al hun programmering bottom-up laten gebeuren, hoe de democratische code als leidraad dient, en waar de grenzen liggen als er politieke stromingen een podium vragen. Daarnaast praten we over de groeiende samenwerking tussen lokale journalistiek en bibliotheken en over de spanning die ontstaat wanneer journalistiek haar rol als tegenwicht moet vervullen tegenover een partner. Tot slot zoeken we naar wat bibliothecarissen en journalisten elkaar te leren hebben over polarisatie, schurende gesprekken en het opbouwen van vertrouwen in een verhard publiek debat. Want zoals Daniëlle zegt: de basis van de democratie is dat we van elkaar verschillen en dat verschil moeten we met elkaar leren bespreken.
In deze aflevering spreekt Irene Harmsen met Erna Winters, netwerkmanager bij de KB en president van EBLIDA, over de toekomst van bibliotheekwerk in Europa. Centraal staat het OMC-rapport, dat in oktober in Dublin wordt gepresenteerd en aanbevelingen doet voor bibliotheken om maatschappelijke uitdagingen zoals eenzaamheid, laaggeletterdheid en de digitale kloof aan te pakken. Erna benadrukt het belang van democratie als paraplu: bibliotheken spelen een cruciale rol in het bevorderen van vrije toegang tot informatie, informatievaardigheden en kritisch denken. Ook komt de WSOB-wet met zorgplicht ter sprake, die in Nederland helpt om bibliotheken als essentiële publieke dienst te verankeren.
In deze aflevering duikt Irene Harmsen in de Broeiplaats van Bibliotheek Deventer: een experiment in radicaal luisteren. Lydia Hazelaar en Kasper Scholten vertellen hoe ze in een wijk zonder sociale voorzieningen (geen buurthuis, maar wel armoede, eenzaamheid en laaggeletterdheid) een community hub opbouwen. Centraal staat: eerst luisteren naar behoeften, dan pas aanbod creëren.
Bibliotheken staan voor enorme uitdagingen: van AI en digitale soevereiniteit tot maatschappelijke opgaven als democratische weerbaarheid en inclusie. Maar hoe zorgen we ervoor dat bibliotheekmedewerkers hierop voorbereid zijn?
De bibliotheek geldt steeds vaker als succesverhaal: meer bezoekers, meer activiteiten, meer maatschappelijke betekenis. Maar wanneer wordt dat succesverhaal ook een risico? In deze aflevering spreekt Irene Harmsen met Ronald van Steden, bestuurskundige en onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Samen onderzoeken ze de stille revolutie van de bibliotheek: van collectie naar connectie. Een beweging die veel heeft gebracht, maar ook scherpe vragen oproept. Blijft de bibliotheek nog herkenbaar als bibliotheek wanneer zij steeds meer taken krijgt rond eenzaamheid, digitale overheid, burgerschap, veiligheid, welzijn en community building? Waar ligt de grens tussen bibliotheekwerk en sociaal werk? En wat gebeurt er met belezenheid, collectie, kennis en literaire bemiddeling? Ook veiligheid komt indringend aan bod. De open, gastvrije bibliotheek is van grote waarde, maar vraagt steeds vaker om professionele begrenzing. Dit is geen lofzang en geen afrekening, maar een kritisch gesprek over publieke waarde, identiteit en professionele moed. Over wat de bibliotheek is, voor wie zij er is — en wat zij vooral niet moet kwijtraken.