Crazy Nauka

182. Kiedy Ludzie mieli okrągłe domy i kamienne naczynia - nadajemy z Cypru sprzed 9000 lat

Crazy Nauka

Show Notes

Nie tworzyli ceramiki, chociaż tam, skąd przybyli, była ona dobrze znana. Domy budowali okrągłe - dokładnie takie jak w wielu miejscach świata przed tysiącami lat. W wiosce na wzgórzu żyli przez długie 1500 lat, a potem ją porzucili - bez paniki, z rozmysłem. I dlatego dziś wiemy, jak żyli i Wam o tym opowiadamy w wyjątkowym odcinku, który nagraliśmy - i sfilmowaliśmy - dla Was w terenie, w neolitycznej wiosce Chirokitia na Cyprze.

Posłuchajcie i obejrzyjcie!

Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.culture.gov.cy/dmculture/da/da.nsf/All/4EF92D50616EFE49C225719B00314171?OpenDocument https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0003426 https://whc.unesco.org/en/list/848 https://whc.unesco.org/en/list/0848/documents/ https://www.persee.fr/doc/paleo_0153-9345_2009_num_35_2_5299 https://www.persee.fr/doc/paleo_0153-9345_1983_num_9_2_4343 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3365171/ https://doi.org/10.1038/s41598-024-60161-z https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0033589406000949 https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2352409X19301270 https://www.nature.com/articles/nature24476 https://www.nature.com/articles/nature13673 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4170574/ https://www.persee.fr/doc/paleo_0153-9345_1990_num_16_2_5101 https://whc.unesco.org/en/decisions/2753/

More from Crazy Nauka

Oct 21, 2026

Czy kategoryczny zakaz kazirodztwa, obecny w wielu kulturach, ma uzasadnienie biologiczne? Jakie faktyczne szkody wyrządza chów wsobny? Przed Wami pierwsza część naszego minicyklu na temat tabu.

Oct 7, 2026

Opowiadamy o tajemniczej śmierci pracownicy rosyjskiego laboratorium przeciwdżumowego, o której wiadomo, że prowadziła badania nad pałeczką dżumy. Objęciu izolacją i kwarantanną kilkuset osób z jej otoczenia. O rosyjskich oficjalnych deklaracjach, zwyczajowo wiarygodnych: “U nas dżumy niet” i o reakcjach WHO i ECDC. Oraz o tym, gdzie w rosji, poza laboratorium w Irkucku, kryje się dżuma i czy może nam zagrozić.

Sep 29, 2026

Na Atlantyku, na którym o tej porze roku zwykle powstaje kilka huraganów, nie narodził się ani jeden. W tym samym czasie wschodni Pacyfik zdominowały aż trzy huragany najwyższej, piątej kategorii. Jednocześnie wielkie fale niszczą oba wybrzeża Ameryki Północnej. O co tu właściwie chodzi?Oraz opowieść o rewolucyjnym sposobie odczytywania zwojów papirusów, które zostały zwęglone podczas wybuchu Wezuwiusza w I n.e., a do ich rozszyfrowania konieczne było stworzenie własnego zwoju i spalenie go w piecu.

Sep 23, 2026

Każdy dom ma własny zapach – choć jego mieszkańcy zwykle przestają go zauważać. Skąd bierze się ta charakterystyczna mieszanka? Dlaczego po powrocie z urlopu nagle czujemy tę woń? I co właściwie tworzy ten tak dobrze znany zapach klatki schodowej w starym bloku? Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy Nauka!

Sep 15, 2026

Pisuar dostał w tym roku Ig Nobla z fizyki - za zapobiegający rozpryskom kształt wyprowadzony z równania różniczkowego. Opowiadamy, po co naukowcy zbudowali maszynę do sikania, dlaczego mężczyźni celują w muchy i jak doszło do tego, że w ciągu ostatnich 70 lat aż trzykrotnie wynaleziono “od nowa” pisuar dla kobiet.

See all episodes →