Crazy Nauka

144. Jak manipulować ludźmi przy pomocy matematyki?

Crazy Nauka

Show Notes

Mapy to znacznie więcej niż tylko odwzorowanie terenu – w rękach polityków i matematyków potrafią stać się potężnym narzędziem wpływu, które może decydować o wynikach wyborów. Odpowiednie wytyczanie granic okręgów, znane jako gerrymandering, czy tworzenie rejonów szkolnych, może prowadzić do segregacji rasowej i ekonomicznej. Ale „mapomatyka” to także ratunek i optymalizacja. Dzięki twierdzeniu Bayesa można skuteczniej szukać zaginionych na oceanie samolotów (lub zgubionych w domu słuchawek!), a skomplikowane algorytmy pozwalają kurierom unikać niebezpiecznych i czasochłonnych „lewoskrętów”.

O tym, jaka matematyka kryje się za mapami i jak można za jej pomocą wpływać na nasze codzienne decyzje, rozmawiamy z Pauliną Rowińską. To matematyczka i dziennikarka, autorka książki „Mapomatyka. Jak mapy prowadzą nas i zwodzą” wydanej przez Wydawnictwo RN. A ten odcinek naszego podcastu jest efektem płatnej współpracy z tym wydawnictwem.

Książkę kupicie na stronie https://wydawnictworn.pl/ w postaci papierowej, jako audiobook i ebook – ale najbardziej polecamy papier, bo jest ślicznie wydany.

Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :) https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

More from Crazy Nauka

Oct 21, 2026

Czy kategoryczny zakaz kazirodztwa, obecny w wielu kulturach, ma uzasadnienie biologiczne? Jakie faktyczne szkody wyrządza chów wsobny? Przed Wami pierwsza część naszego minicyklu na temat tabu.

Oct 13, 2026

Nie tworzyli ceramiki, chociaż tam, skąd przybyli, była ona dobrze znana. Domy budowali okrągłe - dokładnie takie jak w wielu miejscach świata przed tysiącami lat. W wiosce na wzgórzu żyli przez długie 1500 lat, a potem ją porzucili - bez paniki, z rozmysłem. I dlatego dziś wiemy, jak żyli i Wam o tym opowiadamy w wyjątkowym odcinku, który nagraliśmy - i sfilmowaliśmy - dla Was w terenie, w neolitycznej wiosce Chirokitia na Cyprze.

Oct 7, 2026

Opowiadamy o tajemniczej śmierci pracownicy rosyjskiego laboratorium przeciwdżumowego, o której wiadomo, że prowadziła badania nad pałeczką dżumy. Objęciu izolacją i kwarantanną kilkuset osób z jej otoczenia. O rosyjskich oficjalnych deklaracjach, zwyczajowo wiarygodnych: “U nas dżumy niet” i o reakcjach WHO i ECDC. Oraz o tym, gdzie w rosji, poza laboratorium w Irkucku, kryje się dżuma i czy może nam zagrozić.

Sep 29, 2026

Na Atlantyku, na którym o tej porze roku zwykle powstaje kilka huraganów, nie narodził się ani jeden. W tym samym czasie wschodni Pacyfik zdominowały aż trzy huragany najwyższej, piątej kategorii. Jednocześnie wielkie fale niszczą oba wybrzeża Ameryki Północnej. O co tu właściwie chodzi?Oraz opowieść o rewolucyjnym sposobie odczytywania zwojów papirusów, które zostały zwęglone podczas wybuchu Wezuwiusza w I n.e., a do ich rozszyfrowania konieczne było stworzenie własnego zwoju i spalenie go w piecu.

Sep 23, 2026

Każdy dom ma własny zapach – choć jego mieszkańcy zwykle przestają go zauważać. Skąd bierze się ta charakterystyczna mieszanka? Dlaczego po powrocie z urlopu nagle czujemy tę woń? I co właściwie tworzy ten tak dobrze znany zapach klatki schodowej w starym bloku? Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy Nauka!

See all episodes →