Show Notes
(01:41) In de dagen voor D-day legt James Stagg, een ijverige meteoroloog, het af tegen een minder moderne wetenschappelijke concurrent en president Eisenhower. Want is de geplande dag voor D-day wel geschikt, of zal een storm roet in het eten gooien? Dat is waar de nieuwe film Pressure om draait. Maar wie was Stagg, en was hij echt zo belangrijk als de film voorstelt? En hoe zit het met de Ierse Maureen Flavin Sweeney, de vrouw die een beslissende weerwaarneming deed, krijgt zij wel voldoende credits in deze film? We vragen het aan militair historicus Tijmen Dokter.
(11:54) Bayeux Fever wordt het genoemd. Het middeleeuwse tapijt van Bayeux is in Groot-Brittannië op dit moment hotter dan ooit. Het beroemde tapijt beeldt in schitterende kleuren de Normandische verovering in 1066 van Engeland uit, en sinds donderdag is het 70-meter lange doek, voor het eerst in bijna 1000 jaar, te bezichtigen in het British Museum. De Britten staan er massaal voor in de rij. Waarom eigenlijk? Met correspondent Lia van Bekhoven praten we over de Britse Bayeuxkoorts en de bijzondere plek die het tapijt en de daarop afgebeelde veldslag inneemt in de Britse geschiedenis, en waarom die invasie zo'n legendarische rol is gaan spelen in het Britse zelfbeeld.
(21:57) Op zaterdag 12 september werd de Thea Beckmanprijs voor het beste historische jeugdboek uitgereikt. In de uitzending spreken we de winnaar over het winnende boek en over de vraag hoe je historische verhalen voor kinderen schrijft.
(32:08) Vorige week vrijdag heeft de Algemene Vergadering van de VN voor een nieuwe wereldkaart gestemd, de Equal Earth-projectie. Hiermee stapt de VN af van de Mercator-projectie, in 1569 ontwikkeld door de Vlaamse wetenschapper Gerard Mercator. Met zijn projectie ontstaat er vervorming: daardoor lijkt bijvoorbeeld op de meeste wereldkaarten Groenland zo groot als Afrika, terwijl het in werkelijkheid veertien keer kleiner is. Wie was Mercator, waarom was zijn kaart zo lang zo populair? En waarom stappen we er nu pas vanaf? We praten erover met Martijn Storms, voorzitter van het Netwerk Historische Cartografie.
(40:17) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Dore van Duivenbode, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Lotte Houwink ten Cate en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Wim Berkelaar. Hij bespreekt twee boeken een een tentoonstelling. * Tegen het Westen: in gesprek met onze vijanden - Frédéric Martel, vert. Alexander van Kesteren e.a. * Waarom ik Amerika afwijs - Menno ter Braak en Daan Heerma van Voss * Bloed, zweet en tranen. De wereld van een zakdoek - Stadsmuseum Woerden
(58:47) Op de weg ligt het lijk van een soldaat. De dorpelingen die het wegslepen kijken niet om, want een lijk is vlees, en vlees is voedsel. Zo opent Het einde van de wereld is een trein van de Roemeense schrijver DanielaRațiu, een roman over de hongersnood die na de Tweede Wereldoorlog door Roemeens- en Sovjet-Moldavië trok, en die geen ramp van de natuur was maar mensenwerk. Het is een geschiedenis die lang taboe was, en die vandaag opnieuw dichtbij komt, nu de zogenaamde russificatie van Oekraïne meer dan een miljoen doden heeft veroorzaakt. Prijswinnend vertaler en historicus Charlotte van Rooden vertelt over de vergeten hongersnood en de treinen die redding en ondergang brachten, en waarom dit boek ook in Nederland moet worden gelezen.
(1:13:27) OVT Doc ‘De Dienstplicht’ deel 3 De dienstplicht is weer actueel. Alle 17-jarigen krijgen sinds dit jaar een brief van Defensie dat ze formeel zijn ingeschreven als dienstplichtige. Naar de kazerne hoeven ze vooralsnog niet. De laatste lichting dienstplichtigen die dat wel moesten, verlieten 30 jaar geleden de kazerne. In 2021 maakte Michal Citroen een 4-delige serie over de dienstplicht, aan de hand van OVT-archief, dagboekfragmenten en nieuwe interviews. In deze uitzending herhalen we deel 3: 'Het echte van een oorlog kun je niet oefenen'.
More from OVT
(01:32) De foto's kent iedereen. Bevrijdingsdagen, een plein, een joelende menigte en een jonge vrouw op een stoel die kaal wordt geschoren. Het zijn misschien wel de bekendste beelden van de schaduwkant van de bevrijding. Maar wat gebeurde er met die vrouwen nadat de schaar was neergelegd? Duizenden van hen werden opgesloten in kampen voor collaboratieverdachten, en daar begon voor velen pas het echte geweld.
(01:38) Twee grote controversiële doodstraf-zaken deze week in de VS. In Tennessee kreeg Christa Pike twee spuiten met dodelijke middelen toegediend, maar kwam ze deze week weer bij bewustzijn. En een paar dagen eerder gaf Trump zijn goedkeuring aan de eerste militaire executie per vuurpeloton sinds 1961.
(01:40) Een portret van de koningin boven het schoolbord. Oranjevlaggetjes op Koninginnedag in Paramaribo, Jakarta en Willemstad. En een koninklijk bezoek dat tot in de puntjes toe werd geregisseerd. Lange tijd waren de Oranjes het bindmiddel van het koloniale rijk overzee. Maar waar de één uitbundig feestvierde en het koningshuis op een voetstuk zette, protesteerde de ander tegen de Oranjes als het gezicht van de overheersers. Op 2 oktober worden de resultaten gepresenteerd van een driejarig onderzoek naar de rol van het Huis Oranje-Nassau in de koloniale geschiedenis. Universiteit Leiden deed dat onderzoek op initiatief en op kosten van de koning zelf. Het levert vijf boeken op en één daarvan is Schaduwen van de Oranjezon. Hoe werkte de verering van Oranje door in het dagelijks leven van mensen in Indonesië, Suriname en de Caribische eilanden? Het boek is samengesteld door Esther Captain, bijzonder hoogleraar aan de Universiteit Utrecht en onderzoeker bij het KITLV in Leiden en Guno Jones, hoogleraar op de Anton de Kom-leerstoel van de Vrije Universiteit Amsterdam. Ze zijn te gast.
(02:39) Na ruim een jaar dreigementen tekenden Trump en de premiers van Groenland en Denemarken deze week een akkoord: Amerika krijgt meer militaire bases en invloed op de defensie van Groenland. Maar het is niet de eerste keer dat Amerika een relatief vrije hand krijgt op Groenland. In 1968 stortte er een Amerikaanse bommenwerper neer met vier kernwapens aan boord; één werd nooit teruggevonden. Wat er daarna gebeurde, bleef lang geheim. Wat leert die geschiedenis ons over die buitenlandse invloed op het eiland? Daarover spreken we Stine Jensen, schrijver van ‘We moeten het over Groenland hebben.’
(01:25) Afgelopen week overleed Alfredo Goeloe na een aanhouding door de politie. Hij was op weg naar huis om medicijnen te halen en had niets gestolen. Toch ging het mis. Het onderzoek naar zijn dood loopt nog en met conclusies moeten we dus voorzichtig zijn. Maar de zaak raakt oude wonden, want de vraag hoe de Nederlandse politie omgaat met mensen met een migratieachtergrond is niet nieuw. Hierover gaan we in gesprek met Jair Schalkwijk, onderzoeker criminologie verbonden aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, en medeoprichter van ‘Controle Alt Delete’, een onafhankelijke organisatie die strijdt tegen etnisch profileren en buitenproportioneel geweld.