Show Notes
(01:31) “Dear God, I wonder can you save me / Illuminati want my mind, soul and my body”, rapte Jay Z in 1996. Het is een referentie die de oprichter van de Illuminati, Adam Weishaupt, ongetwijfeld verbaasd zou hebben. Op 1 mei is het precies 250 jaar geleden dat Weishaupt zijn herenclub oprichtte in Beieren. Hoe kan een klein historisch genootschap zo’n lange schaduw werpen op het heden? En wie waren die ‘schimmige’ Illuminati nou in de werkelijkheid? Historici Hanne Nijtmans, gespecialiseerd in Amerikaanse complottheorieën en Helmer Helmers, kenner van vroegmoderne complottheorieën, vertellen meer.
(18:58) Deze week maakte de Japanse premier Sanae Takaichi bekend dat Japan voortaan de export van dodelijke wapens toestaat. Het was decennialang ondenkbaar voor een land dat bij wet het recht op oorlog had afgezworen. Dat verbod gaat terug tot de zomer van 1945, toen Japan in puin lag en er onder de hoede van de Amerikaanse generaal MacArthur een pacifistische grondwet uit de grond werd gestampt. Generaties Japanners groeiden op met het idee dat ze een vredesnatie waren, en waren daar trots op. Wat gebeurt er wanneer die nationale identiteit na 80 afgepeld wordt? Te gast is Casper Wits, sinoloog en japanoloog aan Universiteit Leiden.
(30:19) De succesformule achter de grote blockbusters uit Hollywood is in de recente geschiedenis enorm veranderd. Waar de filmzalen in de jaren negentig volstroomden voor films zoals Titanic, leven we nu al even in het ‘franchise’-tijdperk van Marvel, Star Wars en Harry Potter. Dan Hassler-Forest, mediawetenschapper verbonden aan de Universiteit Utrecht, laat met zijn nieuwe boek Fast and Furious Franchising zien hoe het medialandschap de afgelopen 25 jaar is opgeschoven, met de even oude Fast and Furious-filmreeks als case study. Zondag praat hij ons bij over de grote transformatie van de filmindustrie van begin 21e eeuw.
(44:49) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt twee boeken en een tentoonstelling: - The Secret History of the Mongols – Onbekend (vert. Christopher P. Atwood) - Autisme, een biografie - Niels Springveld - Vorm en vaderland (https://designmuseum.nl/tentoonstellingen/vorm-en-vaderland/) - Design Museum Den Bosch
(57:15) Wat valt er te zien als we uitzoomen op Nederland? Een trotse kleine natie die al eeuwen zijn eigen koers vaart, of toch eerder een regionale entiteit? Louis Sicking stelde het boek Nederland als provincie samen en beslaat daarmee de grote breedte van onze geschiedenis: van het Romeinse Rijk tot de Europese Unie. Hij laat zien dat zelfstandigheid eerder uitzondering dan regel was, en dat veel van wat wij ‘typisch Nederlands’ noemen juist van buiten onze landsgrenzen komt.
(01:07:15) OVT Doc: Post uit Parijs Sanne Bruinier was een eigengereide kunstenares uit Den Haag die eind 19e eeuw tegen alle conventies in alleen naar Parijs reisde om daar schilderlessen te nemen. Ze bewoog zich in artistieke kringen waar alles gebeurde. Dat het voor haar als vrouw een stuk ingewikkelder was dan voor mannelijke kunstenaars vond ze onaanvaardbaar. Dat ze bijvoorbeeld twee keer zoveel moest betalen voor de kunstacademie. Hoe zat dat? En wie was deze vrouw over wie pas onlangs meer bekend is geworden door twee spectaculaire vondsten. Luister naar: Post uit Parijs. Het kunstenaarsleven van Sanne Bruinier. Een documentaire van Renate van der Zee
Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-26-april-2026 (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-26-april-2026%20 )
More from OVT
(01:32) De foto's kent iedereen. Bevrijdingsdagen, een plein, een joelende menigte en een jonge vrouw op een stoel die kaal wordt geschoren. Het zijn misschien wel de bekendste beelden van de schaduwkant van de bevrijding. Maar wat gebeurde er met die vrouwen nadat de schaar was neergelegd? Duizenden van hen werden opgesloten in kampen voor collaboratieverdachten, en daar begon voor velen pas het echte geweld.
(01:38) Twee grote controversiële doodstraf-zaken deze week in de VS. In Tennessee kreeg Christa Pike twee spuiten met dodelijke middelen toegediend, maar kwam ze deze week weer bij bewustzijn. En een paar dagen eerder gaf Trump zijn goedkeuring aan de eerste militaire executie per vuurpeloton sinds 1961.
(01:40) Een portret van de koningin boven het schoolbord. Oranjevlaggetjes op Koninginnedag in Paramaribo, Jakarta en Willemstad. En een koninklijk bezoek dat tot in de puntjes toe werd geregisseerd. Lange tijd waren de Oranjes het bindmiddel van het koloniale rijk overzee. Maar waar de één uitbundig feestvierde en het koningshuis op een voetstuk zette, protesteerde de ander tegen de Oranjes als het gezicht van de overheersers. Op 2 oktober worden de resultaten gepresenteerd van een driejarig onderzoek naar de rol van het Huis Oranje-Nassau in de koloniale geschiedenis. Universiteit Leiden deed dat onderzoek op initiatief en op kosten van de koning zelf. Het levert vijf boeken op en één daarvan is Schaduwen van de Oranjezon. Hoe werkte de verering van Oranje door in het dagelijks leven van mensen in Indonesië, Suriname en de Caribische eilanden? Het boek is samengesteld door Esther Captain, bijzonder hoogleraar aan de Universiteit Utrecht en onderzoeker bij het KITLV in Leiden en Guno Jones, hoogleraar op de Anton de Kom-leerstoel van de Vrije Universiteit Amsterdam. Ze zijn te gast.
(02:39) Na ruim een jaar dreigementen tekenden Trump en de premiers van Groenland en Denemarken deze week een akkoord: Amerika krijgt meer militaire bases en invloed op de defensie van Groenland. Maar het is niet de eerste keer dat Amerika een relatief vrije hand krijgt op Groenland. In 1968 stortte er een Amerikaanse bommenwerper neer met vier kernwapens aan boord; één werd nooit teruggevonden. Wat er daarna gebeurde, bleef lang geheim. Wat leert die geschiedenis ons over die buitenlandse invloed op het eiland? Daarover spreken we Stine Jensen, schrijver van ‘We moeten het over Groenland hebben.’
(01:25) Afgelopen week overleed Alfredo Goeloe na een aanhouding door de politie. Hij was op weg naar huis om medicijnen te halen en had niets gestolen. Toch ging het mis. Het onderzoek naar zijn dood loopt nog en met conclusies moeten we dus voorzichtig zijn. Maar de zaak raakt oude wonden, want de vraag hoe de Nederlandse politie omgaat met mensen met een migratieachtergrond is niet nieuw. Hierover gaan we in gesprek met Jair Schalkwijk, onderzoeker criminologie verbonden aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, en medeoprichter van ‘Controle Alt Delete’, een onafhankelijke organisatie die strijdt tegen etnisch profileren en buitenproportioneel geweld.